20 Aralık 2021 tarihinden sonra dolar bir anda düştü. Peki o dönem 18 liradan dolar alanlar, ya da çok yüksek oranlarda altın alanlar ne yapacak? Dolar yeniden yükselecek mi? Altını olanlar ne yapsın? İşte bu tür sorularla ilgili ekonomistlerden açıklamalar geldi. Ünlü ekonomist Tunç Şatıroğlu ve Evren Devrim Zelyut, döviz ve altınla ilgili gelecek yatırımı yapmak isteyenlere uyarılarda bulundu.

Ekonomist Tunç Şatıroğlu, kendisine dolar ve gram altın ile ilgili gelen sorular için sosyal medya üzerinden şu tavsiyelerde bulundu:

“Dolar ne zaman çıkacak, gram altın ne zaman çıkacak diye soran arkadaşlar KGF’ye başvurular başlamış. Yani artık beklediğiniz şeyin gelmesi çok yakındır. Bu sefer para dolara gitmesin diye güya tedbir alınmış ama bunların piyasanın gerçekleri karşısında işe yaramasını beklemiyorum. Neticede bu para bir yolunu bulur, dolarını, gram altının alır.”

Tunç Şatıroğlu kendisine yönelik eleştirilere ise tepki gösterdi. Dolar ve altınla ilgili yaptığı paylaşımdan sonra Tunç Şatıroğlu, şu sözleri kullandı: Merak edenler için piyasalar hakkındaki görüşlerimi sosyal medya kanallarımda paylaşıyorum. Görüşlerime katılmak, katılmamak sizin bileceğiniz iştir. Kimseyle tartışmak, kimseyi ikna etmek gibi bir niyetim ve vaktim yoktur. Aklınıza yatmıyorsa görmezden gelin hatta takip etmeyin. Videolarımda anlaşılmayan bir şey varsa, takip ettiğim bir konuysa cevap vermeye çalışıyorum. Ancak zaten defalarca anlattığım konuların sorulması beni sıkıyor. Herkes istediğini düşünebilir, istediğini yazabilir ama kimsenin benim canımı sıkma hakkı yoktur. Her türlü yapıcı eleştiriye açık olmakla birlikte yapıcı olmayan eleştirilere tamamen kapılıyım. Sonra kimse üzülmesin.

Yeniçağ gazetesi yazarı da uyardı

Yeniçağ gazetesi yazarı Evren Devrim Zelyut da bugünkü yazısında döviz ile ilgili uyarılarda bulundu. İşte o yazı

Erdoğan’ın dış girdiye bağlı tarım ve sanayisi iflas etmek üzere. Salgın öncesinde bile, çalıştıkça, ithalatı ve bağlı olarak kuru artıran bir sistem vardı. Bu sistem 2019 seçimlerinde artan enflasyon ve durgunluk nedeni ile Erdoğan’a İstanbul ve Ankara’nın kaybedilmesi cezasını kesmişti. Ama Erdoğan bunu anlamamakta direndi. Sakat sistemi değiştirmek yerine, desteklerle sürdürmeyi tercih etti. Bunların üzerine gelen salgın, maliyetleri yukarı çekti. Diğer tarafta korkunç bir hata olan ‘enflasyonu düşürmek yerine faizi talimatla düşürmeyi seçmek’ vatandaşı Lira’dan uzaklaştırıp kuru çıldırttı. Dış girdi bağını kesmediği için ekonomi 3 haneli enflasyona yaklaştı.

MİDYO  Ons altın nedir?

Sürekli yazdığımız gibi örtülü faizle (KKM+YUVAM) kuru tutmak mümkün olmayacak. Merkez Bankası tarafından açıklanan son kısa vadeli dış borç istatistiğini unutmayalım lütfen! Neydi rakam? Tam 125,6 milyar dolar. Kasada yani rezervlerde ne kadar var? Eksi 50 milyar dolar.

İşaret etmek istediğim nokta ise gelecekte ne olacağına dair. Banka harici sektörlerin kısa vadeli dış borç stoku %35,1 oranında artarak 47,8 milyar ABD doları düzeyinde gerçekleşmiş.

TCMB elektronik veri dağıtım sistemine girip, kısa vadeli dış borcu işaretleyip, ithalat borçlarının grafiğini çizdirdiğimde çok ilginç bir görüntü karşımıza çıkıyor. 2010-2020 yılları arasında ithalat borçları 25-35 milyar dolar arasında gezinmiş. Ancak 2021 yılında borç adeta çıldırmış, grafik roket gibi yukarı çıkarak 2021 sonu itibariyle 42,5 milyar dolara ulaşmış.

Şimdi sormak istediğim soru şu: 10 yıl boyunca belirli bir bant arasında dalgalanan ithalat borçları bir anda neden iki katına çıkmıştır? Sonuçları ne olur?

Kurun 8’den 18’e çıkması ihracatı artıran bir unsur olmuştu. Türk malları dolar sahiplerine göre sudan ucuz hale gelmişti. Bu da iktidarın ihracatta rekorlar kırdık diye övünmesine neden olmuştu. Hatırlayın o dönemde yandaşlar dış ticaret fazlası vererek rezervleri doldurup enflasyonu dahi düşüreceklerini iddia etmişlerdi.

Ancak gözden kaçırdıkları nokta ekonominin üretmek için dışa bağımlı olmasıydı. Yani ihracat artarken yukarıda da arz ettiğim üzere ithalat borçları iki katına çıkmıştı. O zaman ihracat musluğu havuza su doldururken, her sektör bu havuzda bir delik açarsa, yani ithalat yapıp doları dışarıya akıtırsa havuzda dolar birikir mi? Bu nedenle 2022 Ocak ayında bir ayda 10,4 milyar dolar açık verdik.

Sıkıntılı bir konu da şu: 2021’de 22 milyar USD ihracat yaptınız. Bunun 2,6 milyar doları sermaye malı, 11,2 milyar doları hammadde, 8,2 milyar doları tüketim malı.

İhracatınızın sadece %37’si tüketim malı ise siz para kazanacak malları az üretiyorsunuz demektir. İhracat gelirinin yarısı ham madde ise bunun adı hamallıktır. Sattığınız tüketim mallarının teknoloji yoğunluğuna baktığımızda ise sadece %3 civarında yüksek teknoloji var. Demek ki, bol para getiren bu mallardan da rezervi dolduracak kadar fazla üretim/satış yapılamıyor.

MİDYO  Döviz büroları altın bozar mı?

Bu konuyu uzun uzun anlattım çünkü dolar/TL bugüne kadar neden koptu gitti derseniz ana nedeni cari açıkların büyümesi ve bir noktada ülkeyi kur krizine sokmasıdır. Şimdi ülke hızlı bir şekilde yine aynı döngüye girmiştir. Bu nedenle KKM ve YUVAM hesaplarının bu kötü akışı tutacak gücü olmayacaktır. Vatandaş, artan enflasyon ve kendi dövizi ile baskılanan kur gerçeği sabitken, reel olarak bu ürünlerde kaldıkça zarar edecektir. Bu zarar 3 ay sonra ne verdik ne aldık hesabında ortaya çıkacak. O zaman algı bozulacak, cari açığın ittirmesi ile kurda rekorlar karşımıza çıkacaktır.

Onlarda üretim sorunu yok

Kuru sadece bizim cari açığımız belirlemiyor. Uzun süredir dikkatinize sunduğumuz, Amerikan Merkez Bankası’nın ABD enflasyonunu kontrol altına almak için yapacağı faiz artırımlarının da dozunun yüksek olacağı ortaya çıkıyor.

ABD gibi Batı ülkelerinde üretim sorunu yok. Bu nedenle orada enflasyon mal kıtlığından değil, bol para nedeni ile oluşuyor. Türkiye’de ise her ikisi var. Yani hem TCMB para basıyor, hem mal üretimi az. ABD’ye dönersek FED para miktarını düşürdüğü an enflasyona darbeyi vurur. Faizleri de artırdı mı da ekonomik aktivite azalır, para tahvile girer ve ortalık sakinleşir. FED, enflasyon şiddetli olduğu ölçüde agresif şekilde faiz artıracağım dedi. Bu beyan üzerine de yatırım bankalarından Goldman Sachs daha önce faiz artışı sayısına ilişkin yaptığı tahmini 5’ten 7’ye çıkarmıştı. Morgan Stanley ise 6 faiz artışı tahmin etmişti. Ama en ilginç açıklama ise JP Morgan’dan geldi. Kurumun baş ekonomisti Bruce Kasman liderliğinde bir araştırma notu hazırlayan ekonomistler, “Şimdi FED’in önümüzdeki dokuz toplantının her birinde politika faizini 25 baz puan artırmasını bekliyoruz” şeklinde görüş bildirdiler.

Düşünelim: FED en az sayıda yani 6 kez faiz artırsa bile bu dalganın önünde sizin KKM ya da YUVAM korumalarınız durabilir mi? FED 9 trilyon dolar olan para miktarını 1,5-2 trilyon dolar düşürse Türkiye’de kur sizce 13,50’de kalır mı?

 

Erdoğan yaza kadar kurda istikrarı koruyarak, yazın da turizm gelirleri ile kendisini sonbahara atmayı planlıyor. Dün yazdık, 2008 krizinde olduğu gibi sıyırması çok zor. Türkiye’ye güvenip kimse gelmiyor. Salgın bitse bile ne olacak? Türkiye’ye sermaye mi yağacak? Ya da ekonomi ihracat rekorları mı kıracak? Kırsa bile ithalatın da kopup gittiğini yukarıda rakamlarla gösterdik.

MİDYO  Rüyada altın küpe görmek ne anlama gelir?

Yaz konusunda gelelim Rus turist konusuna, bu insanlar da cepte mi? Yani siz Ukrayna-Rusya gerginliğinde Kiev’e gidiyorsunuz. Sonra oradan çıkıp, Moskova’ya uğramadan Ankara’ya dönüyorsunuz. SİHA’larınız Rus ayrılıkçıları keklik gibi avlıyor ve yaza Rus turist gelecek diye ellerinizi ovuşturuyorsunuz… Daha çok beklersiniz…

Erdoğan’ın planı tutmaz. Çünkü Ruslar bizim taraflı tutumumuzu unutsalar bile, bu sefer artan kur nedeni ile tur operatörleri dolar bazında indirim talep ederek bize gelecekler. Geçen yıl 500 USD’ye Ruslara tur sattıysanız, o operatör eline makinayı alıp spot kurla 500 doları çarpınca şimdi Lira bazında sizin kazanacağınız rakamın arttığını görecektir. Haliyle dönüp Türk otelinden indirim talep edecek. Bu nedenle turizm geliri öyle 35-40 milyar dolara ulaşamaz. Gelen turist sayısı rekor kırmışken hasılatı ise 25-30 milyar dolar arasında düşük kalacak. Yani yine hamallık yapmış olacağız.

Erdoğan’ın Saray’daki hesabı çarşıya uymayacak. Kur balonunun ipi yeniden elden kaçacak, tarımda daha önce yazdığımız girdi maliyeti artışı yeni enflasyonist dalgalar üretecek, sanayinin pahalı malları içeride satılmayacak, ihracattan daha fazla artan ithalat rezervin iki yakasını bir araya getirmeyecek. Enflasyon tam gaz yukarı, AKP oyları ise %20 civarına oturacak.

İlgili Makaleler
Doları ve dolar borcu olanlar dikkat! Uzmanından uyarı geldi: Çok ağır bedel ödeyeceğiz

20 Şubat'tan sonra doları baskılamak için Kur Korumalı Mevduat sistemine geçen Türkiye ekonomisiyle ilgili uzmanlardan pe peşe önemli uyarılar geliyor. OKU

Kuyumcuda dolar bozdururken dikkat! Kuyumcular dolar bozar mı?

Dolar bozdurmak isteyip de döviz bürosu bulamayan kişiler kuyumcular dolar bozar mı, sorusunu soruyor. Bu sorunun cevabını kuyumcuların sunmuş olduğu OKU

DOLAR PATLAYACAK! Doları olanlar dikkat! Ekonomist Evren Devrim Zelyut nedeni bu sözlerle açıkladı! Dolar çok sert yükselecek

Ekonomist Evren Devrim Zelyut, 6.90 seviyesini test eden dolarla ilgili dikkat çeken bir iddia ortaya koydu. Faizlerin tekrar düşürüldüğü bir OKU

Sahte doları nasıl anlayabilirsiniz?

Elimizdeki bir miktar doların sahte mi gerçek mi olduğunu anlamak bazen zor olabiliyor. Fakat paranın, mürekkebi, kullanılan kağıt, yazıları ve OKU